Bao bì thực phẩm xuất hiện trong hầu hết hoạt động mua sắm và tiêu dùng hằng ngày, từ gói bánh, cà phê, gia vị, thực phẩm khô đến các sản phẩm đông lạnh hay chế biến sẵn. Tuy nhiên, bao bì không đơn thuần là lớp vỏ dùng để chứa sản phẩm.

Một giải pháp bao bì phù hợp còn phải hỗ trợ bảo vệ thực phẩm, đáp ứng điều kiện vận chuyển, cung cấp thông tin cho người tiêu dùng và phù hợp với dây chuyền đóng gói của doanh nghiệp.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bao bì thực phẩm là gì, quá trình phát triển, chức năng, các loại bao bì phổ biến và những tiêu chí cần lưu ý khi lựa chọn.

Bao bì thực phẩm màng mềm phức hợp

Bao bì thực phẩm là gì?

Bao bì thực phẩm là vật chứa, vật liệu bao gói hoặc hệ thống đóng gói được sử dụng để chứa đựng, bảo vệ và hỗ trợ bảo quản thực phẩm trong quá trình sản xuất, lưu kho, vận chuyển, phân phối và sử dụng.

Tùy từng sản phẩm, bao bì có thể tiếp xúc trực tiếp hoặc không trực tiếp với thực phẩm.

Ví dụ:

• Túi màng ghép đựng cà phê, bánh kẹo, gia vị.
• Túi hút chân không đựng thực phẩm.
• Chai, lọ thủy tinh.
• Lon kim loại.
• Hộp giấy hoặc bao bì giấy có lớp phủ.
• Túi nhựa đơn lớp hoặc đa lớp.
• Cuộn màng dùng cho máy đóng gói tự động.

Ngoài chức năng chứa đựng, bao bì còn là bề mặt để thể hiện tên sản phẩm, thương hiệu, thành phần, hướng dẫn sử dụng, thông tin truy xuất và những nội dung cần thiết khác.

Lịch sử phát triển của bao bì thực phẩm

Bao bì đã xuất hiện từ rất sớm cùng với nhu cầu chứa đựng, bảo quản và vận chuyển thực phẩm của con người.

Ở những giai đoạn đầu, con người tận dụng các vật liệu tự nhiên như lá cây, vỏ cây, da động vật, giỏ đan hoặc các vật chứa thô sơ để bảo quản thức ăn.

Khi nhu cầu chứa chất lỏng và bảo quản lâu hơn xuất hiện, các loại vật chứa bằng gốm, sứ và sau đó là thủy tinh được sử dụng rộng rãi hơn.

Sự phát triển của công nghiệp tiếp tục tạo ra nhiều dạng bao bì mới như:

• Bao bì kim loại.
• Bao bì giấy và carton.
• Bao bì nhựa.
• Màng nhựa đơn lớp.
• Bao bì màng ghép nhiều lớp.
• Bao bì có zipper, van, vòi hoặc các tính năng tiện dụng.
• Bao bì sử dụng cho dây chuyền đóng gói tự động.

Ngày nay, ngành bao bì tiếp tục phát triển theo hướng tối ưu hiệu quả vật liệu, tăng khả năng bảo vệ sản phẩm, thuận tiện cho người dùng và cải thiện khả năng thu gom, tái chế tùy theo từng cấu trúc và hệ thống xử lý tại địa phương.

Chức năng của bao bì thực phẩm

Từng loại thực phẩm có yêu cầu bảo quản khác nhau. Vì vậy, cấu trúc và hình thức bao bì cần được lựa chọn dựa trên đặc tính thực tế của sản phẩm.

Bảo vệ thực phẩm

Một trong những chức năng quan trọng nhất của bao bì là tạo lớp bảo vệ giữa thực phẩm và môi trường bên ngoài.

Tùy cấu trúc vật liệu, bao bì có thể hỗ trợ hạn chế tác động của:

• Hơi ẩm.
• Oxy.
• Ánh sáng.
• Bụi bẩn.
• Mùi từ môi trường.
• Va đập và ma sát trong quá trình vận chuyển.
• Các tác nhân có khả năng làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Không phải mọi loại bao bì đều có cùng khả năng bảo vệ. Hiệu quả cản ẩm, cản oxy hay cản sáng phụ thuộc vào từng vật liệu, độ dày và cấu trúc ghép.

Hỗ trợ bảo quản sản phẩm

Bao bì phù hợp có thể góp phần duy trì chất lượng thực phẩm trong thời gian lưu kho và phân phối.

Ví dụ, những sản phẩm dễ hút ẩm như:

• Cà phê.
• Ngũ cốc.
• Gia vị.
• Bột thực phẩm.
• Bánh kẹo.
• Các loại hạt.

thường cần bao bì có khả năng kiểm soát hơi ẩm và độ kín phù hợp.

Trong khi đó, các sản phẩm nhạy cảm với oxy hoặc ánh sáng có thể cần cấu trúc barrier cao hơn.

Thời gian bảo quản thực tế không chỉ phụ thuộc vào bao bì mà còn liên quan đến công thức sản phẩm, quy trình chế biến, điều kiện đóng gói, nhiệt độ lưu kho và nhiều yếu tố khác.

Hỗ trợ vận chuyển và phân phối

Bao bì giúp thực phẩm được chia thành từng đơn vị phù hợp để:

• Xếp kho.
• Đóng thùng.
• Vận chuyển.
• Trưng bày.
• Phân phối tới người tiêu dùng.

Thiết kế kích thước, độ bền cơ học và kiểu túi phù hợp còn giúp hạn chế tình trạng rách, bục hoặc rò rỉ trong quá trình vận chuyển.

Cung cấp thông tin sản phẩm

Bao bì là một trong những điểm tiếp xúc trực tiếp giữa thương hiệu và người mua.

Trên bề mặt bao bì có thể trình bày:

• Tên sản phẩm.
• Logo và nhận diện thương hiệu.
• Thành phần.
• Khối lượng.
• Hướng dẫn sử dụng.
• Hướng dẫn bảo quản.
• Ngày sản xuất và hạn sử dụng.
• Thông tin nhà sản xuất.
• Mã vạch, QR Code hoặc các thông tin truy xuất khác.

Nội dung cụ thể cần được thiết kế và thể hiện phù hợp với loại sản phẩm cũng như các yêu cầu ghi nhãn áp dụng.

Hỗ trợ nhận diện và tiếp thị thương hiệu

Bao bì còn là một phần quan trọng trong hệ thống nhận diện sản phẩm.

Màu sắc, hình ảnh, bố cục, kiểu chữ và chất lượng in có thể giúp sản phẩm:

• Dễ nhận biết hơn trên kệ hàng.
• Truyền tải đặc điểm sản phẩm.
• Tạo sự thống nhất với hệ thống nhận diện thương hiệu.
• Phân biệt các dòng sản phẩm khác nhau.

Vì vậy, doanh nghiệp thường cần cân bằng giữa yêu cầu kỹ thuật của bao bì và yếu tố thiết kế.

Tăng tính tiện lợi khi sử dụng

Bao bì hiện đại có thể tích hợp thêm nhiều tính năng như:

• Zipper đóng mở nhiều lần.
• Đường xé.
• Lỗ treo.
• Van một chiều.
• Vòi rót.
• Đáy đứng.
• Quai xách.

Việc lựa chọn các tính năng này cần dựa trên cách người tiêu dùng sử dụng sản phẩm chứ không chỉ dựa vào hình thức.

Các loại bao bì thực phẩm phổ biến

Bao bì thực phẩm có thể được phân loại theo vật liệu, cấu trúc hoặc hình thức sử dụng.

Bao bì giấy

Giấy và carton được sử dụng cho nhiều dạng bao bì như:

• Hộp.
• Túi giấy.
• Nhãn.
• Bao bì ngoài.
• Khay hoặc hộp thực phẩm.

Ưu điểm của giấy là dễ in ấn, tương đối nhẹ và có nhiều lựa chọn về thiết kế.

Tuy nhiên, giấy thông thường có khả năng cản ẩm và cản dầu hạn chế. Trong nhiều ứng dụng thực phẩm, giấy cần kết hợp với lớp phủ hoặc vật liệu khác.

Khả năng tái chế của bao bì giấy cũng phụ thuộc vào cấu trúc, lớp phủ và hệ thống thu gom thực tế.

Bao bì nhựa

Nhựa được sử dụng rộng rãi vì có thể tạo thành nhiều hình thức bao bì khác nhau.

Một số vật liệu thường gặp gồm:

• PE.
• PP.
• PET.
• PA.
• CPP.
• OPP.

Tùy loại polymer và cấu trúc, bao bì có thể cung cấp các đặc tính khác nhau về độ dẻo, độ bền, độ trong, khả năng hàn và tính cản.

Không nên đánh giá chung rằng mọi loại nhựa đều có cùng mức độ an toàn hoặc khả năng tái chế. Bao bì tiếp xúc thực phẩm cần sử dụng vật liệu phù hợp với mục đích sử dụng và đáp ứng yêu cầu liên quan.

Bao bì thủy tinh

Thủy tinh thường được sử dụng cho:

• Nước sốt.
• Đồ uống.
• Mứt.
• Gia vị.
• Thực phẩm chế biến.

Ưu điểm nổi bật là tính trơ tương đối cao, khả năng cản khí tốt và có thể tạo hình trong suốt để người dùng nhìn thấy sản phẩm.

Hạn chế chính là:

• Trọng lượng lớn.
• Dễ vỡ.
• Chi phí vận chuyển cao hơn so với một số dạng bao bì nhẹ.

Bao bì kim loại

Bao bì kim loại được sử dụng phổ biến trong lon, hộp và một số dạng vật chứa có yêu cầu bảo vệ cao.

Loại bao bì này có thể cung cấp khả năng:

• Cản ánh sáng.
• Cản khí.
• Chịu lực.
• Hỗ trợ bảo quản sản phẩm trong điều kiện phù hợp.

Tuy nhiên, cấu tạo bao bì kim loại thường cần lớp phủ hoặc xử lý bề mặt thích hợp để hạn chế tương tác giữa kim loại và sản phẩm.

Bao bì màng mềm phức hợp

Bao bì màng mềm phức hợp được tạo thành bằng cách kết hợp hai hoặc nhiều lớp vật liệu có chức năng khác nhau.

Một số vật liệu thường gặp gồm:

• OPP.
• PET.
• PA.
• PE.
• CPP.
• MPET.
• MCPP.
• AL.

Việc kết hợp nhiều lớp cho phép nhà sản xuất thiết kế cấu trúc phù hợp với yêu cầu cụ thể về:

• Độ bền.
• Khả năng in.
• Khả năng hàn.
• Cản ẩm.
• Cản oxy.
• Cản sáng.
• Chịu nhiệt.

Một số cấu trúc bao bì màng ghép thực phẩm

Không có một cấu trúc màng ghép duy nhất phù hợp với tất cả thực phẩm.

Một số cấu trúc có thể gặp trong thực tế gồm:

Bánh kẹo và snack

• OPP/CPP.
• PET/CPP.
• OPP/MCPP.
• PET/MCPP.

Cà phê

• PET/MPET/PE.
• PET/AL/PE.
• OPP/MPET/PE.
• OPP/AL/PE.

Gia vị và thực phẩm dạng bột

• OPP/PE.
• PET/PE.
• PET/MPET/PE.
• PET/AL/PE.

Thực phẩm chế biến

Tùy sản phẩm và điều kiện đóng gói, có thể sử dụng:

• PET/PE.
• OPP/PE.
• PA/PE.
• Các cấu trúc đa lớp phù hợp khác.

Các cấu trúc trên chỉ mang tính tham khảo. Để lựa chọn chính xác, doanh nghiệp cần xem xét thực phẩm cụ thể, thời gian bảo quản mong muốn, điều kiện vận chuyển và loại máy đóng gói.

Tiêu chí lựa chọn bao bì thực phẩm phù hợp

Khi lựa chọn bao bì, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào giá hoặc hình thức bên ngoài.

Phù hợp với đặc tính thực phẩm

Trước tiên cần xác định sản phẩm:

• Dạng rắn, bột hay lỏng.
• Có dầu mỡ hay không.
• Nhạy cảm với oxy hay không.
• Có dễ hút ẩm không.
• Có cần cản sáng không.
• Có yêu cầu xử lý nhiệt hay đông lạnh không.

Đây là cơ sở để lựa chọn vật liệu và cấu trúc.

Đáp ứng yêu cầu về độ kín và barrier

Đối với sản phẩm cần bảo quản tốt, doanh nghiệp cần xem xét:

• Khả năng cản hơi nước.
• Khả năng cản oxy.
• Khả năng cản ánh sáng.
• Độ kín của đường hàn.

Không nên mặc định rằng tăng số lớp màng luôn đồng nghĩa với bao bì tốt hơn. Cấu trúc cần được thiết kế đúng với yêu cầu thực tế.

Phù hợp với dây chuyền đóng gói

Bao bì cần tương thích với:

• Máy đóng gói tự động.
• Nhiệt độ hàn.
• Tốc độ máy.
• Kiểu tạo túi.
• Kích thước cuộn.
• Hướng in và vị trí mắt đọc.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với bao bì dạng cuộn.

Đảm bảo độ bền trong lưu kho và vận chuyển

Bao bì cần đủ khả năng chịu:

• Kéo.
• Xé.
• Va đập.
• Ép.
• Ma sát.

Mức độ cần thiết phụ thuộc vào trọng lượng sản phẩm và điều kiện vận chuyển.

Thiết kế thuận tiện cho người dùng

Túi zipper, đáy đứng, đường xé hoặc vòi rót có thể mang lại trải nghiệm tốt hơn, nhưng không phải sản phẩm nào cũng cần tất cả những tính năng này.

Doanh nghiệp nên ưu tiên tính năng thực sự có giá trị đối với người sử dụng.

Xem xét khả năng tái chế ngay từ giai đoạn thiết kế

Khả năng tái chế của bao bì phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Loại vật liệu.
• Số lớp.
• Mực và lớp phủ.
• Keo ghép.
• Cấu trúc tổng thể.
• Hệ thống thu gom và tái chế tại thị trường sử dụng.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào tên vật liệu để kết luận một bao bì chắc chắn “thân thiện với môi trường”.

Bao bì màng mềm phức hợp được sản xuất như thế nào?

Quy trình sản xuất có thể thay đổi tùy cấu trúc và yêu cầu của từng đơn hàng.

Đối với bao bì màng mềm phức hợp, một quy trình điển hình có thể gồm:

Bước 1: Xác định yêu cầu sản phẩm

Doanh nghiệp bao bì cần thu thập thông tin về:

• Loại thực phẩm.
• Trọng lượng đóng gói.
• Kích thước.
• Kiểu túi.
• Điều kiện bảo quản.
• Dây chuyền đóng gói.

Bước 2: Thiết kế và xử lý file in

Artwork được kiểm tra kích thước, màu sắc, nội dung và các thông số kỹ thuật trước khi sản xuất.

Bước 3: In bao bì

Đối với những đơn hàng bao bì màng mềm có sản lượng phù hợp, công nghệ in ống đồng có thể được sử dụng để thể hiện hình ảnh và thông tin trên lớp màng.

Bước 4: Ghép màng

Các lớp vật liệu được ghép lại nhằm tạo nên cấu trúc có các tính năng cần thiết.

Bước 5: Chia cuộn

Cuộn màng lớn được chia thành kích thước phù hợp với máy đóng gói hoặc công đoạn làm túi.

Bước 6: Làm túi

Tùy thiết kế, màng có thể được gia công thành:

• Túi 3 biên.
• Túi hàn lưng.
• Túi đáy đứng.
• Túi zipper.
• Các dạng túi khác.

Bước 7: Kiểm phẩm

Bao bì được kiểm tra các yếu tố liên quan đến hình thức, kích thước, đường hàn và chất lượng thành phẩm trước khi giao hàng.

BMP Group – Giải pháp bao bì màng mềm phức hợp cho ngành thực phẩm

BMP Group tập trung sản xuất bao bì màng mềm phức hợp cho nhiều nhóm sản phẩm thực phẩm.

Hệ thống sản xuất hỗ trợ các công đoạn:

• In ống đồng.
• Ghép màng.
• Chia cuộn.
• Làm túi.
• Kiểm phẩm.

Tùy đặc tính thực phẩm, yêu cầu bảo quản và dây chuyền đóng gói, BMP Group có thể tư vấn cấu trúc màng, kiểu túi và thông số phù hợp để doanh nghiệp tiến hành thử nghiệm trước khi sản xuất số lượng lớn.

Theo thông tin hiện có của BMP Group, doanh nghiệp đã đạt các chứng nhận qua các giai đoạn:

• Năm 2011: ISO 9001:2008.
• Năm 2014: HACCP, GMP và chứng nhận an toàn thực phẩm.
• Năm 2017: ISO 9001:2015.
• Năm 2020: BRC Issue 6.
• Năm 2021: ISO 15378.

Bao bì phù hợp không chỉ giúp chứa đựng thực phẩm mà còn cần đáp ứng đồng thời yêu cầu bảo quản, vận chuyển, đóng gói và nhận diện thương hiệu. Vì vậy, doanh nghiệp nên lựa chọn cấu trúc dựa trên đặc tính thực tế của sản phẩm thay vì áp dụng một mẫu bao bì chung cho mọi trường hợp.

Nếu doanh nghiệp đang cần phát triển hoặc tối ưu bao bì màng mềm phức hợp cho thực phẩm, liên hệ BMP Group để được tư vấn giải pháp phù hợp:

• Email: cdd.bmp@bmppack.com
• Hotline: (028)66.756.588