Bao bì giấy thường được nhắc đến như một giải pháp thay thế cho một số loại bao bì sử dụng một lần. Khả năng tái chế, nguồn nguyên liệu từ sợi cellulose và hình ảnh gần gũi với môi trường khiến nhiều người mặc định rằng cứ sử dụng giấy là đang sử dụng “bao bì xanh”.

Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác.

Một chiếc túi giấy, hộp giấy hay bao bì giấy có thực sự thân thiện với môi trường hay không còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, lượng vật liệu sử dụng, lớp phủ, mực in, khả năng tái sử dụng, khả năng tái chế và hệ thống thu gom tại nơi bao bì được thải bỏ.

Vì vậy, thay vì đặt câu hỏi “giấy hay nhựa tốt hơn?”, doanh nghiệp nên xem xét toàn bộ vòng đời và chức năng của từng giải pháp bao bì.

Bao bì giấy có thể là một phần của giải pháp đóng gói bền vững, nhưng không phải mọi cấu trúc giấy đều mặc định là “bao bì xanh”.

Bao bì giấy có phải bao bì xanh không?

Có thể, nhưng không phải trong mọi trường hợp.

Bao bì giấy có nhiều đặc điểm thuận lợi cho mô hình kinh tế tuần hoàn. Sợi giấy có thể được thu hồi và tái chế trong những điều kiện phù hợp, đồng thời nguyên liệu cellulose có thể được khai thác từ nguồn rừng được quản lý có trách nhiệm hoặc từ giấy thu hồi.

Tuy nhiên, khả năng tái chế của một sản phẩm không chỉ phụ thuộc vào việc lớp vật liệu chính là giấy.

Bao bì có thể chứa thêm lớp nhựa, nhôm, sáp, keo, mực, lớp chống dầu, lớp chống ẩm hoặc lớp phủ bề mặt. Những thành phần này giúp bao bì đáp ứng yêu cầu sử dụng nhưng cũng có thể khiến quá trình nghiền bột và thu hồi sợi trở nên phức tạp hơn.

Đánh giá tác động phục vụ chính sách bao bì của EU cũng chỉ ra rằng một số loại giấy phủ UV, giấy phủ sáp, chất kết dính hoặc cấu trúc kết hợp nhiều vật liệu có thể gây khó khăn cho quy trình tái chế giấy thông thường.

Do đó, một cách tiếp cận chính xác hơn là:

Bao bì giấy có thể trở thành giải pháp bền vững khi được thiết kế phù hợp với mục đích sử dụng, giảm vật liệu không cần thiết và có khả năng được thu gom – tái chế trong thực tế.

Bao bì giấy được cấu tạo như thế nào?

Không phải mọi bao bì giấy đều có cùng một cấu trúc.

Những sản phẩm đơn giản như túi mua sắm có thể chủ yếu được làm từ giấy Kraft hoặc các loại giấy tương tự. Trong khi đó, bao bì dùng cho thực phẩm, đồ uống hoặc sản phẩm cần chống dầu – chống ẩm có thể phải bổ sung lớp phủ hoặc ghép thêm vật liệu khác.

Có thể chia thành một số dạng cơ bản:

Cấu trúc càng phức tạp thì doanh nghiệp càng cần đánh giá kỹ khả năng xử lý sau sử dụng thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ giấy có trong bao bì.

Những lợi ích tiềm năng của bao bì giấy đối với môi trường

Có thể tham gia vào dòng tái chế giấy

Khi bao bì được thiết kế phù hợp, sạch và được thu gom đúng hệ thống, sợi cellulose có thể được thu hồi để sử dụng cho những sản phẩm giấy tiếp theo.

Điều này giúp kéo dài vòng đời của nguyên liệu thay vì sử dụng một lần rồi đưa trực tiếp tới bãi chôn lấp hoặc xử lý cuối vòng đời.

Có thể sử dụng nguyên liệu tái chế

Một phần bao bì giấy có thể được sản xuất từ sợi giấy tái chế.

Việc tăng tỷ lệ vật liệu tái chế phù hợp có thể giảm nhu cầu sử dụng nguyên liệu nguyên sinh. Tuy nhiên, đối với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, vật liệu vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn và mục đích sử dụng; không nên mặc định giấy tái chế nào cũng thích hợp để tiếp xúc thực phẩm.

Giấy tái chế có thể giúp giữ nguyên liệu trong vòng tuần hoàn lâu hơn khi được sử dụng và thu hồi phù hợp.

Có thể tái sử dụng trong một số ứng dụng

Túi giấy mua sắm có độ bền phù hợp có thể được sử dụng lại nhiều lần trước khi đưa vào dòng thu gom.

Tuy nhiên, lợi ích này chỉ thực sự xuất hiện khi người dùng thực sự tái sử dụng sản phẩm thay vì thay một dạng bao bì dùng một lần bằng một dạng bao bì dùng một lần khác.

Hỗ trợ giảm một số loại bao bì nhựa sử dụng một lần

Ở những ứng dụng không yêu cầu khả năng cản cao, túi hoặc hộp giấy có thể là một lựa chọn để giảm sử dụng một số dạng bao bì nhựa dùng một lần.

Điều này đặc biệt phù hợp với bao bì vận chuyển, túi mua sắm, hộp ngoài hoặc những ứng dụng mà chức năng bảo vệ có thể được đáp ứng bằng giấy mà không cần cấu trúc phức tạp.

Vì sao bao bì giấy không phải lúc nào cũng “xanh”?

Đây là phần quan trọng nhất khi đánh giá bao bì giấy.

Giấy vẫn cần tài nguyên để sản xuất

Sản xuất giấy cần nguyên liệu, năng lượng, nước, hóa chất và hoạt động vận chuyển. Vì vậy, việc chuyển sang giấy nhưng tiếp tục sử dụng bao bì với số lượng lớn và chỉ một lần không đồng nghĩa với việc vấn đề môi trường đã được giải quyết.

Mục tiêu bền vững nên bắt đầu từ việc giảm lượng vật liệu cần sử dụng, sau đó mới đến tái sử dụng và tái chế.

Lớp phủ có thể ảnh hưởng đến khả năng tái chế

Bao bì thực phẩm thường cần chống nước, chống dầu hoặc tạo khả năng hàn kín.

Để đạt được những tính năng này, giấy có thể được phủ hoặc ghép với polymer, kim loại hoặc các vật liệu khác. Một số cấu trúc vẫn có thể được xử lý trong các nhà máy giấy chuyên dụng, trong khi một số cấu trúc khác khó phân tách hơn.

Vì vậy, việc nhìn thấy bề mặt bên ngoài bằng giấy chưa đủ để kết luận sản phẩm có thể tái chế.

Bao bì dính nhiều thức ăn có thể khó thu hồi

Dầu mỡ, nước sốt hoặc cặn thực phẩm có thể làm giảm chất lượng nguyên liệu thu hồi và ảnh hưởng đến khả năng đưa bao bì vào dòng tái chế giấy.

Đây là lý do bao bì thức ăn mang đi cần được đánh giá khác với túi giấy mua sắm sạch.

“Phân hủy sinh học” và “tái chế được” không phải một khái niệm

Một vật liệu có nguồn gốc cellulose có khả năng phân hủy trong một số điều kiện không đồng nghĩa với việc toàn bộ sản phẩm hoàn chỉnh sẽ phân hủy theo cách tương tự.

Các lớp chống dầu, nhựa, keo, mực hoặc vật liệu ghép có thể thay đổi đáng kể đặc tính cuối vòng đời của sản phẩm.

Do đó, những tuyên bố như “100% xanh”, “phân hủy hoàn toàn” hay “thân thiện tuyệt đối với môi trường” chỉ nên sử dụng khi có cơ sở và điều kiện cụ thể để chứng minh.

Bao bì giấy tái chế có thực sự tốt hơn?

Bao bì giấy tái chế là một hướng quan trọng của kinh tế tuần hoàn, nhưng cũng cần hiểu đúng.

Giấy không thể được tái chế vô hạn. Sau nhiều chu kỳ xử lý, sợi cellulose ngắn và suy giảm chất lượng, vì vậy hệ thống sản xuất giấy vẫn cần bổ sung một lượng sợi nguyên sinh nhất định.

Điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn sợi nguyên sinh mà là xây dựng một chu trình trong đó nguồn sợi được quản lý có trách nhiệm, giấy được sử dụng hiệu quả và phần vật liệu có thể thu hồi được quay trở lại chu trình sản xuất.

Với bao bì thực phẩm, lựa chọn tỷ lệ giấy tái chế còn phải xét đến yêu cầu về tiếp xúc thực phẩm, tính cơ học, in ấn và điều kiện bảo quản.

Túi giấy có tốt hơn túi nilon không?

Không nên đưa ra một kết luận chung cho mọi trường hợp.

Túi giấy có một số lợi thế như khả năng thu hồi sợi, thuận tiện cho in ấn và có thể thay thế túi nhựa trong một số ứng dụng bán lẻ.

Ngược lại, túi giấy cũng có khối lượng lớn hơn và có thể cần nhiều vật liệu hơn để đạt cùng khả năng chịu tải. Nếu một chiếc túi giấy chỉ được dùng vài phút rồi bỏ đi, lợi ích môi trường sẽ khác đáng kể so với khi nó được sử dụng nhiều lần và sau đó được đưa vào hệ thống tái chế.

Vì vậy, ưu tiên tốt hơn thường là giảm số lượng túi sử dụng và tái sử dụng túi đang có, bất kể túi đó được làm từ vật liệu gì.

Tái sử dụng và giảm số lượng bao bì dùng một lần có ý nghĩa không kém việc lựa chọn vật liệu.

Sử dụng bao bì giấy như thế nào để thực sự giảm tác động môi trường?

Thay đổi vật liệu chỉ là một phần của giải pháp. Cách sử dụng cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả môi trường.

Người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể ưu tiên một số nguyên tắc sau:

• Giảm sử dụng bao bì không cần thiết và tránh đóng gói nhiều lớp chỉ vì mục đích trình bày.
• Tái sử dụng túi giấy, hộp và bao bì còn đủ chất lượng trước khi thải bỏ.
• Phân loại giấy sạch khỏi chất thải thực phẩm để tăng khả năng thu hồi.
• Ưu tiên bao bì có cấu trúc đơn giản, ít lớp phủ và vật liệu không tương thích khi yêu cầu bảo quản cho phép.
• Khi mua sắm, có thể sử dụng túi tái sử dụng, bình nước hoặc hộp cá nhân thay vì liên tục lấy bao bì dùng một lần.
• Doanh nghiệp nên lựa chọn lượng giấy, định lượng và kích thước vừa đủ thay vì tăng độ dày không cần thiết.
• Các tuyên bố về tái chế, phân hủy hay vật liệu tái chế nên cụ thể và có cơ sở, tránh greenwashing.

Như vậy, hành vi reduce – reuse – recycle thường có ý nghĩa hơn việc chỉ thay một vật liệu sử dụng một lần bằng vật liệu sử dụng một lần khác.

Bao bì giấy và yêu cầu EPR tại Việt Nam hiện nay

Các bài viết cũ của BMP đề cập nhiều đến Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Tuy nhiên, khung pháp lý về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đã tiếp tục được cập nhật.

Từ ngày 25/05/2026, Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực, quy định chi tiết về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Theo thông tin của Cục Môi trường, các nhóm bao bì thuộc phạm vi EPR bao gồm bao bì của thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, phân bón, thức ăn chăn nuôi, chất tẩy rửa, xi măng và một số nhóm liên quan. Tỷ lệ tái chế bắt buộc được quy định 20% đối với bao bì giấy và carton và 15% đối với bao bì giấy hỗn hợp đa lớp.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận quản lý đang chuyển dần từ xử lý rác thải ở cuối vòng đời sang xem xét toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm thiết kế, vật liệu, khả năng thu hồi và trách nhiệm sau tiêu dùng. Cục Môi trường cũng nhấn mạnh xu hướng chuyển đổi sang bao bì tuần hoàn trong bối cảnh yêu cầu EPR tại Việt Nam và những tiêu chuẩn mới từ các thị trường xuất khẩu.

Điều này khiến khả năng tái chế thực tế của bao bì giấy trở thành vấn đề cần được xem xét ngay từ khâu thiết kế chứ không chỉ sau khi sản phẩm đã đưa ra thị trường.

Bao bì giấy xuất khẩu cũng chịu yêu cầu ngày càng cao

Với doanh nghiệp đưa hàng vào thị trường EU, các yêu cầu về bao bì cũng đang thay đổi.

Quy định Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR bắt đầu áp dụng từ 12/08/2026. Lộ trình của EU hướng tới giảm chất thải bao bì và yêu cầu bao bì có khả năng tái chế từ năm 2030, cùng nhiều yêu cầu khác về vật liệu và thiết kế.

Do đó, việc chỉ chuyển từ nhựa sang giấy chưa chắc đã giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới. Một cấu trúc giấy ghép nhiều lớp khó tái chế vẫn có thể cần tiếp tục được cải tiến.

Doanh nghiệp nên đánh giá một bao bì giấy “xanh” dựa trên tiêu chí nào?

Thay vì chỉ hỏi “có phải giấy không?”, doanh nghiệp nên xem xét sáu yếu tố chính.

Nguồn nguyên liệu: Sợi nguyên sinh hay tái chế? Nếu dùng sợi nguyên sinh, nguồn nguyên liệu có được quản lý có trách nhiệm hay không?

Lượng vật liệu: Thiết kế có đang sử dụng nhiều giấy hơn mức cần thiết không?

Cấu trúc: Có lớp PE, nhôm, sáp, keo hoặc coating không? Những thành phần này ảnh hưởng thế nào tới quá trình thu hồi sợi?

Chức năng bảo vệ: Bao bì có đáp ứng đúng yêu cầu về độ ẩm, dầu mỡ, ánh sáng, độ bền và vận chuyển không?

Khả năng tái sử dụng và tái chế: Bao bì có thể được sử dụng nhiều lần hay không và thị trường tiêu thụ có hệ thống thu gom phù hợp không?

Kết thúc vòng đời: Sau sử dụng, sản phẩm thực tế sẽ được tái chế, ủ công nghiệp, đốt thu hồi năng lượng hay đưa tới bãi chôn lấp?

Chỉ khi xem xét đồng thời những yếu tố trên, doanh nghiệp mới có cơ sở hợp lý để đánh giá tính bền vững của một phương án bao bì.

Bao bì giấy và bao bì màng mềm: Không nhất thiết phải chọn một bỏ một

Giấy và nhựa thường được đặt trong mối quan hệ đối lập, nhưng trong thực tế mỗi vật liệu giải quyết một nhóm yêu cầu khác nhau.

Giấy phù hợp với nhiều dạng túi mua sắm, hộp, bao bì thứ cấp và những ứng dụng không yêu cầu tính cản quá cao.

Bao bì màng mềm lại có ưu điểm về trọng lượng thấp và có thể được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu về cản hơi ẩm, oxy, ánh sáng, giữ hương hoặc hàn kín đối với thực phẩm và nhiều sản phẩm khác.

Trong một số trường hợp, việc sử dụng một lượng nhỏ vật liệu có tính cản tốt để kéo dài thời gian bảo quản còn có thể giúp hạn chế hư hỏng và lãng phí sản phẩm.

Do đó, mục tiêu của bao bì bền vững không phải là “loại bỏ một vật liệu bằng mọi giá”, mà là sử dụng đúng vật liệu, đúng lượng và đúng cấu trúc cho từng nhu cầu.

Vậy bao bì giấy có thực sự thân thiện với môi trường?

Bao bì giấy có tiềm năng trở thành một giải pháp bền vững, đặc biệt khi sử dụng nguyên liệu phù hợp, được thiết kế tối giản, có thể tái sử dụng hoặc tái chế và được thu gom trong một hệ thống xử lý hiệu quả.

Tuy nhiên, giấy không tự động đồng nghĩa với “xanh”.

Một chiếc bao bì giấy nhiều lớp, sử dụng quá nhiều vật liệu, phủ những thành phần khó tách và không được thu gom sau sử dụng có thể có kết quả môi trường rất khác so với một thiết kế giấy đơn giản được tái sử dụng rồi tái chế.

Vì vậy, doanh nghiệp và người tiêu dùng nên chuyển câu hỏi từ “giấy có tốt hơn nhựa không?” sang:

“Giải pháp bao bì nào sử dụng tài nguyên hiệu quả, bảo vệ sản phẩm tốt và có phương án cuối vòng đời phù hợp nhất trong trường hợp này?”

Đó mới là cách tiếp cận gần hơn với tư duy bao bì xanh và kinh tế tuần hoàn.

BMP Group và giải pháp bao bì màng mềm phức hợp

Nội dung về bao bì giấy trong bài viết mang tính chất tham khảo. Hiện tại, BMP Group tập trung sản xuất bao bì màng mềm phức hợp, không định vị là đơn vị chuyên sản xuất túi giấy, hộp giấy hay các sản phẩm bao bì giấy thuần túy.

Tùy đặc tính sản phẩm, BMP Group có thể nghiên cứu cấu trúc màng phù hợp với các yêu cầu như khả năng cản ẩm, cản khí, giữ hương, hàn dán, độ bền cơ học và tối ưu lượng vật liệu sử dụng.

Hệ thống sản xuất hỗ trợ các công đoạn in ống đồng, ghép màng, chia cuộn, làm túi và kiểm phẩm.

Theo thông tin hiện có của BMP Group, doanh nghiệp đã đạt các chứng nhận qua các giai đoạn: ISO 9001:2008 năm 2011; HACCP, GMP và chứng nhận an toàn thực phẩm năm 2014; ISO 9001:2015 năm 2017; BRC Issue 6 năm 2020; và ISO 15378 năm 2021.

Email: cdd.bmp@bmppack.com
Hotline: (028)66.756.588